ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ (Supersonic Cruise Missile) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ವೇಗದ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ‘ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್’ ಹೆಸರು ಭಾರತದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮೊಸ್ಕ್ವಾ (Moskva) ನದಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವು ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BrahMos Aerospace Private Limited) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು:

• ವೇಗ: ಇದು ಮ್ಯಾಕ್ 2.8 ರಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್ 3.0 ವೇಗದಲ್ಲಿ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು) ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿದಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ (Cruise Missile) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆ: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಬಹುಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನೆಲ (ಭೂ-ಆಧಾರಿತ), ಸಮುದ್ರ (ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು) ಮತ್ತು ವಾಯು (ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು – ಉದಾ: ಸುಖೋಯ್-30 MKI) ಹೀಗೆ ಮೂರೂ ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾಯಿಸಬಹುದು.
• ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ತತ್ವ: ಇದು ‘ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಫಾರ್ಗೆಟ್’ (Fire and Forget) ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಉಡಾಯಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಸ್ವತಃ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ರೇಂಜ್): ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತ (MTCR) ಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸೇರಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಕ 290 ಕಿ.ಮೀ. ನಿಂದ 450 ಕಿ.ಮೀ. ನಿಂದ 900 ಕಿ.ಮೀ. ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭವಿಷ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿ: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್-II (BrahMos-II) ಎಂಬ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ (Hypersonic) ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ ಗುರಾಣಿ: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.